IKC De Klimboom: Een aanstekelijke gemeenschap in beweging

Op IKC De Klimboom is de kernwaarde 'Aanstekelijk' overal voelbaar. Het gaat hier niet alleen om de lessen in het lokaal, maar om het vormen van een community waarin iedereen — kind, ouder en leerkracht — zijn plek durft in te nemen. Deze focus op burgerschap zorgt voor een klimaat waarin kinderen leren wie ze zijn en hoe ze zich verhouden tot de wereld om hen heen.

Samen Werken op Vloeren

Op IKC De Klimboom leren de leerlingen vanaf Vloer 1 om met elkaar samen te werken, samen te leren, naar elkaar te luisteren, hun mening te vormen en te delen met elkaar. Op de school bestaan verschillen en deze verschillen worden benut in het onderwijs dat geboden wordt.

Een Vloer is een open leeromgeving. Ongeveer 75 leerlingen van twee leerjaren krijgen les van een divers leerteam van professionals: leraren met eigen vakgebieden, leraarondersteuners, onderwijsassistenten, studenten, jongerenwerkers, artist-educators en vakleraren bewegen.

Het leerteam is verantwoordelijk voor de hele vloer. Continu stemmen zij af over hoe het welzijn en de ontwikkeling van alle kinderen op de vloer verloopt. Iedere professional biedt vanuit het eigen vakgebied lesstof aan voor elk kind. Op een Vloer bewegen kinderen en professionals dynamisch door elkaar heen in hun eigen mini-gemeenschap. En als Vloer verhouden zij zich ook weer tot de andere Vloeren.

Op IKC De Klimboom weten alle leerlingen, maar ook professionals, hoe zij met elkaar willen werken en leren in hun gezamenlijke leeromgeving en gebouw. Vanuit heldere routines en verwachtingen ontstaat hierover duidelijkheid. Vanuit structuur en veel rust krijgt het leren, op alle gebieden; kennis, vaardigheden en mensontwikkeling, echte ruimte.

Een voorbeeld: ’Wat is jouw perspectief op vrijheid?’

Bij het bezoek van het Bestuur maakt bijvoorbeeld het thema ’Wat is jouw perspectief op vrijheid?’ grote indruk. Binnen dit thema krijgt cultuureducatie veel aandacht. De verschillen tussen de kinderen, bijvoorbeeld in culturele achtergrond, worden verwerkt in de leerinhoud. Tradities en gebruiken vanuit alle culturen die de school kent krijgen een podium. Leerlingen verwerken al deze kennis door zelf kunst te maken.

De kinderen vormen dan ook zichtbaar hun eigen mening en delen deze op een respectvolle manier met elkaar. Binnen de hier gekozen werkvorm is bewust gebruikgemaakt van de leerlijn Leren leren en Sociaal gedrag. En bovendien loopt burgerschapsvorming, met democratische waarden centraal, meedoen en samenleven als rode draad door de vakken heen.

Omgaan met verschillende meningen en perspectieven

Kinderen leren van, met en over elkaar. Welke normen en waarden gelden bij jou thuis? Wat geloof je? Welke gebruiken en gewoontes heb jij? En waar komen die vandaan? Daar is op alle Vloeren met kinderen over gesproken. Er wordt (voor)gelezen. kinderen vertellen vanuit hun eigen ervaringen.
In de hogere groepen worden, soms pittige, stellingen besproken. Zo oefenen kinderen met het beargumenteren van hun mening. Zij leren hiermee hun eigen mening steeds beter te (her)kennen en soms, met de opgedane kennis, zelfs te herzien. 

Opbouw van vloer tot vloer

En op deze manier creëert de school ook een opbouw die doorloopt van Vloer tot Vloer. “We creëren situaties waarin deze vaardigheden expliciet worden aangeleerd. Leerlingen ervaren dat ze een eigen mening hebben, maar ook dat ze deze met respect met elkaar delen. Jouw waarheid is niet altijd de waarheid van een ander”.

Het thema als verbinder van leerdoelen

Het thema verbindt de leerdoelen vanuit verschillende vakken als taal, lezen met begrip, aardrijkskunde, geschiedenis en natuur & techniek. Er zijn geen 'losse' lessen, maar themalessen.
Deze doelen worden bewust verbonden uit de leerlijnen geschiedenis, aardrijkskunde en natuur en techniek. Hierbij worden verschillende rijke teksten gezocht. Van gedicht tot informatief, van verhalend tot nieuwsbericht. De woordenschat groeit zo vanuit het thema, de teksten en de kinderen. 

En door te werken met een tweejarige thematische cyclus, bouwen kinderen kinderen gedurende de jaren hun kennis en vaardigheden rondom de thema´s steeds verder uit. 

Verschillende vloeren, verschillende settings

IKC De Klimboom zorgt ervoor dat leerlingen regelmatig in verschillende settings met elkaar in gesprek gaan. In duo's, kleine groepjes, maar ook in de grotere groep. Per Vloer worden er presentatiemomenten gefaciliteerd, waarbij leerlingen worden uitgedaagd om te presenteren.
Op deze presentatie krijgen zij ook feedback van Vloergenoten. Dit wordt altijd begeleid door een leerkracht. Daarnaast leren leerlingen te reflecteren op hun eigen werk. Wat gaat er goed? Waar ben je trots op? Wat zou je anders doen? Door dit heel regelmatig te doen, maken leerlingen dit steeds meer eigen. Dit vormt natuurlijk ook hun identiteit en karakter.

Omgaan met feedback en presenteren op de kijkmiddag

Feedback was er tijdens het thema 'Wat is jouw perspectief?' volop. Kinderen gaven elkaar feedback op hun schriftelijke taalwerk, op hoe zij hun mening gaven, op hoe een groepswerk vorm moest krijgen.

Maar er werd binnen het thema ook gereflecteerd tijdens de naailessen. Complimenten en tips werden rijkelijk gedeeld. Maar ook moeilijkheden kwamen op tafel. Wat is jouw perspectief in een sociale situatie? En welke feedback kun je elkaar geven om het een volgende keer anders aan te pakken. Het team merkt dan dat kinderen steeds meer open over zichzelf gingen vertellen.
Ook dit thema wordt gezamenlijk afgesloten. In een kunst- en cultuurmiddag worden alle kinderen betrokken bij een deel van een presentatie. Er werd gedanst, gezongen en verteld. Er werd beleefd, gekeken en gevierd.

Want elk thema sluit De Klimboom af met een kijkmiddag. Een middag waarop de kinderen hun ouder(s)/verzorger(s), meenemen in hun ontwikkeling gedurende het thema. Ze presenteren glunderend van trots hun opgedane kennis en vaardigheden, ze vertellen over hun leerproces. En ouders geven hen daar vervolgens feedback op. Er ontstaan steeds vaker mooie gesprekken. En de professionals van de Klimboom staan op deze middagen met trots mee te luisteren en te kijken.

Rust en autonomie

Eerst zelf laten oplossen is wat de zelfstandigheid en het zelfoplossend vermogen van kinderen vergroot. En kijken naar de vragen achter een probleem, om van daaruit samen op zoek te gaan naar een oplossing. En deze oplossing in beeld te brengen of zelf te creëren.
Een opvallend kenmerk van De Klimboom is het gebruik van de ruimte. In plaats van traditionele klaslokalen wordt er gewerkt in open leerruimtes. Het bestuur was gefascineerd door de manier waarop dit rust en focus brengt.

Leerlingen hebben inspraak

Er wordt beroep gedaan op de eigen verantwoordelijkheid en zelfstandigheid van leerlingen. Zij krijgen de vrijheid om bijvoorbeeld te kiezen waar ze gaan zitten, mits dit bevorderend is voor hun leerproces. En afhankelijk van de context en situatie kan het ook zo zijn dat de leerkracht hierin bepalend is.

De school vindt het belangrijk dat leerlingen zich verantwoordelijk voelen voor hun eigen Vloer, en dat dit ook actief gestimuleerd, aangeleerd en van hen verwacht wordt. En de vaardigheden om deze zelfstandigheid ook te kunnen pakken, moeten daarvoor wel zijn aangeleerd.
Resultaten uit verschillende monitors die de school gebruikt (bijvoorbeeld op het gebied van lezen, kunst en cultuur, welzijn/leren leren/sociaal gedrag, basisvaardigheden en bewegen) analyseert het leerteam van de Vloer collectief. Aan de hand hiervan worden waar nodig nieuwe gesprekken gevoerd en Vloerpijlers opgesteld. Voor vloer 2 kan dit samenwerken zijn en voor Vloer 4 bijvoorbeeld zelfstandigheid, plannen en organiseren.

Vloerpijlers en de coöperatieve werkvormen zijn erg helpend. Een Vloeroverleg en het opstellen van Vloerpijlers is nooit in beton gegoten. “Je hebt ieder jaar een andere samenstelling leerlingen, waardoor er ook altijd weer verschillen zijn in context, situatie, kenmerken en behoeften van de leerlingen. Welke aanpak er dan nodig is, stemt het team hierop af. Zo blijven we samen wendbaar en voeren continu de dialoog over hoe we ons onderwijs elke keer weer op de beste manier kunnen inrichten.

Een school van en voor de wijk

De kracht van De Klimboom zit in het collectief. Dit kwam prachtig naar voren in de film die aan het bestuur werd getoond. Hierin staan de stem van ouders, van leerlingen én van professionals gelijkwaardig centraal. En juist dat is tekenend voor IKC De Klimboom. De school is meer dan een gebouw; het vormt een betekenisvolle plek in de wijk waar iedereen telt.